Roemenië leefde 42 jaar lang onder een communistische dictatuur. Dit heeft iedereen beïnvloed. Het doel van dit artikel is uit te leggen wat dit fenomeen betekent en hoe je deze ongewenste traumatische erfenis kunt bestrijden.
De term werd geïntroduceerd in de wetenschappelijke literatuur na de Holocaust, maar is van toepassing op iedereen die psychologische problemen (zoals angst, PTSS enz.), emotionele of gedragsproblemen heeft geërfd die van de ene generatie op de andere zijn doorgegeven na een groot trauma dat ouders of grootouders hebben meegemaakt. De effecten op de eerste generatie zijn duidelijk, maar hoe manifesteren ze zich bij een generatie die deze gebeurtenissen niet eens zelf heeft meegemaakt?
Sociale en educatieve overdracht spelen een essentiële rol in de manier waarop deze ervaringen worden voortgezet. Ouders van de tweede generatie kunnen hun kinderen bijvoorbeeld boodschappen meegeven als “wees voorzichtig” of “praat niet te luid”, weerspiegelingen van hun eigen moeilijke ervaringen. Ouderschapsstijlen worden zo beïnvloed door angst en hyperwaakzaamheid, wat kan bijdragen aan een meer angstige hechting en een fragieler zelfbeeld bij kinderen. Bij de derde generatie worden de zaken nog ingewikkelder: kinderen weten vaak niet precies wat hun grootouders hebben doorgemaakt, omdat zij er meestal niet over praten — het blijft een soort taboe. Deze stilte kan ertoe leiden dat nakomelingen zich minder geïntegreerd of gewaardeerd voelen, wat de sociale cohesie aantast en het collectieve wantrouwen vergroot. Bovendien tonen studies aan dat de tweede generatie de meest getroffen is (zelfs meer dan de eerste).
Op biologisch vlak speelt ook de epigenetica een rol. Hoewel er bijna geen studies bestaan over de rol van epigenetica in transgenerationeel trauma in Oost-Europese landen, weten we dat dit in andere contexten wel het geval is. Eenvoudig gezegd betekent epigenetica dat trauma’s of stress die ouders ervaren de manier waarop hun genen functioneren kunnen veranderen (zonder het DNA zelf te wijzigen), en dat deze veranderingen aan hun kinderen kunnen worden doorgegeven, waardoor die gevoeliger worden voor stress of angst.
Deze effecten kunnen talrijk en complex zijn, maar enkele belangrijke mogen worden genoemd. Mensen kunnen meer angst ervaren, depressief worden, moeite hebben hun emoties te reguleren of sterke posttraumatische stress voelen. Ook gevoelens van schaamte of schuld kunnen van generatie op generatie worden doorgegeven, samen met een toestand van overdreven waakzaamheid.
Binnen gezinnen kunnen de relaties tussen ouders en kinderen onzeker, gespannen of door stilte gekenmerkt zijn, waardoor het uiten van emoties moeilijker wordt. Op maatschappelijk vlak kunnen deze personen minder vertrouwen hebben in instellingen, minder civiel betrokken zijn, zich geïsoleerd voelen in hun gemeenschap en leven met een blijvende angst voor repressie of autoriteiten.
Groepstherapie is een van de meest gebruikte en effectiefste vormen van hulp, met talrijke positieve effecten voor de betrokkenen. Het kan helpen om de door angst verstoorde sociale cohesie te herstellen en mensen de kans te geven hun ervaringen te normaliseren, samen een gedeelde identiteit op te bouwen, solidariteit te herontdekken en wederzijds vertrouwen op te bouwen.
Daarnaast ondersteunt groepstherapie de emotionele expressie daar waar binnen families soms nog stilte heerst. In tegenstelling tot individuele therapie, die het risico loopt enkel op de persoon zelf te focussen, herstelt groepstherapie ook de relationele en gemeenschapsdimensie, die zo belangrijk is voor genezing.
In dit verband speelt multifamilietherapie ook een waardevolle rol: hierbij nemen meerdere gezinnen samen deel — bijvoorbeeld ouders en kinderen — en krijgen ze de kans om solidariteit op te bouwen tussen families die dezelfde moeilijkheden hebben doorgemaakt. Dit ondersteuningsnetwerk geeft mensen de kracht om vooruit te gaan en helpt tegelijk om de overdracht van trauma’s naar kinderen te voorkomen. Het is een warme, solidaire en hoopvolle manier om oude wonden te helen en opnieuw vertrouwen in anderen te vinden.
Natuurlijk vind je nog veel andere bronnen over dit onderwerp op onze website.
Als je jezelf herkent in wat hier is beschreven, is het tijd om te begrijpen wat je voelt en te genezen — samen met mensen die, net als jij, op zoek zijn naar herstel.
“This ends with us.”
