Wanneer een naaste het moeilijk heeft, willen we helpen. Maar soms weten we niet meer hoe.
Als iemand van wie we houden psychisch lijdt — zichtbaar of onzichtbaar — proberen we er te zijn.
Aanwezig, beschikbaar, sterk.
Maar op den duur put dat ons uit. We twijfelen. We voelen ons machteloos, gefrustreerd, soms zelfs boos of schuldig.
En uiteindelijk vragen we ons af:
Hoe kan ik er zijn voor de ander… zonder mezelf helemaal te vergeten?
Als je deze tekst leest, herken je jezelf waarschijnlijk in de rol van mantelzorger.
Begeleid je een naaste die psychisch lijdt, ziek is of een verlies van autonomie ervaart?
Ben je ouder, partner, volwassen kind, broer, zus, vriend(in)… en probeer je er te zijn voor die persoon?
Voel je je soms machteloos, uitgeput, boos of schuldig over deze situatie?
Zou je graag een plek vinden om hierover te praten, op adem te komen, te begrijpen wat je doormaakt, zonder oordeel?
Dan is dit artikel voor jou.
Want ook een mantelzorger heeft behoefte aan een luisterend oor, steun en hulpmiddelen om zichzelf niet te verliezen in deze veeleisende rol.
Wanneer je een naaste begeleidt die het moeilijk heeft, weet je niet altijd waar je zelf steun kan vinden.
Hier vind je een overzicht van de beschikbare oplossingen in België:
Wanneer je een naaste met psychisch lijden of verlies van autonomie ondersteunt, draag je veel: emoties, zorgen, vermoeidheid… vaak zonder ruimte om erover te praten.
Aansluiten bij een steungroep of een groepstherapie biedt de mogelijkheid om deze last te delen, je minder alleen te voelen en nieuwe energie en inzichten op te doen om verder te kunnen.
Wetenschappelijk onderzoek bevestigt de positieve impact van deze groepen voor mantelzorgers.
Een systematische review uitgevoerd door Chien, Wai Tong en Norman, Ian in 2009 aan de Hong Kong Polytechnic University (International Journal of Nursing Studies) analyseerde 19 studies over de effectiviteit van groepsinterventies voor familie-mantelzorgers.
De resultaten tonen aan dat deze groepen helpen om:
Deze voordelen gelden zowel voor vrije steungroepen als voor meer gestructureerde groepen.
Daarnaast toonde een meta-analyse van Sörensen, Stephan en Pinquart, Martin in 2005 aan de Humboldt-Universiteit van Berlijn (The Gerontologist) aan dat deze groepen mantelzorgers helpen om:
Ook al richten sommige studies zich op mantelzorgers van mensen met ernstige aandoeningen, toch worden de voordelen van steungroepen ook in vele andere zorgsituaties waargenomen.
Een steungroep voor mantelzorgers is een uitwisselingsruimte tussen mensen die een naaste begeleiden. Je praat er vrijuit, zonder ‘mooi weer’ te moeten spelen. Je deelt wat zwaar weegt, wat angst inboezemt, wat je elders moeilijk durft te zeggen.
Een groepstherapie, begeleid door een professional, gaat dieper:
Want je kunt anderen niet lang helpen als je er zelf aan onderdoor gaat.
Een geestelijk gezondheidsnetwerk is geen fysiek gebouw.
Het is een groep van professionals en diensten die in jouw regio samenwerken om mensen met psychische moeilijkheden… én hun naasten… te ondersteunen.
In een netwerk vind je bijvoorbeeld:
Je kunt een netwerk contacteren zelfs als je nog niet precies weet wat je nodig hebt.
Ze zijn er om te luisteren, advies te geven en je de weg te wijzen.
Als je naaste een volwassene is:
Als je naaste een kind of jongere onder de 18 jaar is:
Bijvoorbeeld: PsyBru is een geestelijk gezondheidsnetwerk gevestigd in Brussel. Het brengt mensen in contact met lokale professionals en diensten die psychologische ondersteuning, therapieprogramma’s en crisisinterventie bieden.
💡 Als je op de naam klikt die je interesseert: word je doorgestuurd naar hun website.
Hier vind je kaarten van de netwerken voor geestelijke gezondheidszorg in België (voor volwassenen en kinderen/jongeren).
De kaarten die hier gedeeld worden, komen van de referentiesite psy107.be, die officiële informatie over geestelijke gezondheidsnetwerken in Franstalig België centraliseert.
Naast de 107-netwerken bestaan er nog andere aanvullende platformen die je kunnen helpen bij het vinden van praatgroepen en ondersteuningsmogelijkheden.
Brusselse Platform voor Geestelijke Gezondheid (PBSM)
Als je in Brussel woont, kun je het Brusselse Platform voor Geestelijke Gezondheid verkennen.
Dit regionale platform biedt een overzicht van een brede waaier aan diensten voor geestelijke gezondheid, waaronder:
Het is een waardevolle bron om lokale initiatieven, innovatieve projecten en groepsgerichte ondersteuningsmogelijkheden in de Brusselse regio te ontdekken.
PBSM fungeert als een coördinatie- en informatieplatform voor alles wat er gebeurt op het gebied van geestelijke gezondheid in Brussel.
Daarnaast kun je ook Kalima ontdekken, een platform gewijd aan praatcirkels, toegankelijk zowel online als fysiek.
Kalima biedt:
Het is een aanvullende bron waarmee je op een preventieve en zorgzame manier ondersteunende ruimtes kunt verkennen.
De praatcirkels van Kalima zijn geschikt voor iedereen die op zoek is naar verbinding, delen of die een therapeutisch traject wil aanvullen.
Voel je de behoefte om een praat- of ondersteuningsruimte te vinden? Hier zijn enkele ideeën om zachtjes van start te gaan:
Je hoeft niet alles alleen te doen. En je hoeft het niet alleen te dragen.
Voor jezelf zorgen is geen luxe, maar een voorwaarde om te kunnen blijven helpen.
Onderzoek toont aan: ervaringen delen in een groep, je begrepen voelen, je grenzen stellen, dit zijn essentiële sleutels om je eigen evenwicht te behouden wanneer je een naaste begeleidt.
Als je die behoefte aan steun voelt, kun je de steungroepen en groepstherapieën voor mantelzorgers verkennen: sommige worden aangeboden via de 107-netwerken, andere via verenigingen of lokale platformen. Daar vind je ruimte om te delen, op adem te komen en nieuwe kracht op te doen.
Je kunt ook rechtstreeks contact opnemen met het netwerk in jouw regio (via de bovenstaande kaarten). Zij kunnen je doorverwijzen naar de groepen of middelen die het beste bij jouw situatie en behoeften passen.
Een kleine stap kan alles veranderen.
Ook jij verdient steun.
💛 “Voor jezelf zorgen is niet egoïstisch. Het is jezelf de kracht geven om voor anderen te blijven zorgen, met je hart, zonder jezelf uit te putten.” 💛
Apolline, van Healing Together
NB: Als je de in dit artikel genoemde studies wilt raadplegen:
